754: Bonifatius bij Dokkum vermoord. De moord op Bonifatius bij Dokkum op 5 juni 754 is een historisch feit dat zich in grote bekendheid mag verheugen. In het huidige geschiedenisonderwijs komt het drama bij Dokkum nog geregeld aan de orde.  |
Opera biedt meer dan religiekritiek. Wat jammer dat de opera Bonifacius in het Friesch Dagblad (18 september) zo kort door de bocht wordt afgeschoten als "voor velen kwetsend en blasfemisch". Ik heb genoten, van de voorstelling en was juist diep onder de indruk van het libretto. Het is een zeer zorgvuldig gecomponeerd verhaal en theologisch buitengewoon interessant. Allereerst vind ik het opvallend dat in deze opera dezelfde vragen opgepikt worden als in de ' hedendaagse theologie. We zijn in de protestantse kerken heel anders over zending gaan denken. Bonifacius heeft voor zijn missie onder de Friezen geen Hendrik Kraemer Instituut bezocht en had van contextueel christendom nog nooit gehoord. Hij kwam met de bijbel en de bijl. Zo ging dat in die tijd. Hij zou zich wel eens flink achter z'n oren gekrabd hebben als hij zou horen hoe bescheiden de huidige missionarissen zich opstellen |
Dit jaar is het 1250 jaar geleden dat Bonifatius bij Dokku werd vermoord. Nog altijd is hij de inspiratiebron voor velen. Bonifatius was een heler en genezer in de manier waarop hij met God leefde. Dr Hein Blommestijn vertelt hoe zijn leven veranderde nadat hij zich opende voor de ontmoeting met God die zo in zijn diepe pijn kon komen. |
De heilige schuwde daarbij het spektakel niet. |
'Wat in frjemde kloat', fluistert een van de latere moordenaars van Bonifatius en zijn metgezellen wanneer de twee groepen elkaar in de ochtendlijke schemering naderen. In Het Admiraliteitshuis in Dokkum kunnen belangstellenden vanaf vandaag meebeleven hoe de Engelse missionaris 1250 jaar geleden aan zijn eind kwam bij een confrontatie met heidense Friezen. |
 foto: Frans Andringa Dit jaar herdenkt de provincie dat het 1250 jaar geleden is dat de Engelse missionaris Bonifatius (675-754) bij Dokkum werd vermoord. Stichting Rixt zag hierin een boeiend gegeven voor een nieuw muziektheaterwerk en trok Henk Alkema aan voor de muziek, Peter te Nuyl voor het libretto en de regie. "Wij hebben geen heiligenverklaring willen schrijven":, vertelt Te Nuijl. "Maar we hebben Bonifatius ook niet belachelijk willen maken. Dat gebeurt dus ook niet." Gaf Henk Alkema een eerste aanzet voor het libretto, Peter te Nuyl schreef de uiteindelijke operatekst. "Mijn persoonlijke uitgangspunt daarbij is geweest dat ik in zekere zin een diep religieus mens ben. Geen kerk, geen goeroe, geen stroming bevredigt me, dat is ook waar. Toch wil ik dat diep religieuze in mezelf uitdragen." Hij lacht. "Henk noem(me wel een 'reli-brettist'." De Engelse bas-bariton Mark Holland, vertolker van de rol van Bonifatius, liet zich na een week gezamenlijk repeteren naar aanleiding van de tekst ontvallen: "Als we ons op deze wereld maar bezig zouden houden met onderlinge overeenkomsten in plaats van onderlinge verschillen zou het een stuk beter met ons gaan." |
Dokkum - De evangelische gedachte binnen de Rooms-Katholieke Kerk begint vaste voet aan de grond te krijgen. Het is de verdienste van paus Johannes Paulus II dat hij in deze tijd oog heeft gehad voor het charisma van de nieuwe bewegingen binnen de R.K. Kerk. Die boodschap klonk zaterdag tijdens een ontmoetingsdag in Dokkum van nieuwe katholieke religieuze bewegingen. |
Veel van wat over Bonifatius wordt geschreven, handelt over zijn rol op Europees niveau, over zijn relatie met de Frankische koning, de Frankische bisschoppen, de kerk van Rome en over zijn organisatorische werk bij de uitbouw van de kerkelijke organisatie in het midden van het huidige Duitsland. Wat is zijn band met Friesland? In Friesland werd hil doodgeslagen; dat was trouwens iets anders dan vermoord --- |
De mens van tegenwoordig is op zoek naar de sjamaan in zichzelf. We praten met helende engelen. We worden heks, kenner van de eik, zen boeddhist, of bliven katholiek. Doen alles tegelijk. Of we duiken een skte in. Modern geloven is zappen. |
het christendom van Bonifatius Het is makkelijk gezegd: 'Bonifatius bracht het christendom naar Nederland' , maar daarmee weten we eigenlijk nog niet veel. We weten maar bijzonder weinig over wat de mensen in onze streken geloofden voordat ze II!et het christepdom in aanraking kwamen, terwijl het ook niet zo duidelijk is wat 'hef christendom' nu eigenlijk behelsde. Dat met het christelijke geloof een monotheïstische godsdienst werd bedoeld, waarin de persoon van Christus een belangrijk plaats innam, is wel duidelijk. Daarnaast hield het ook een geloof in in de wederopstanding na de dood en in een laatste oordeel waarin de verdoemden hun lot niet zouden ontgaan en de uitverkorenen de eeuwige zaligheid toebedeeld zou worden. Maar welke andere aspecten van de christelijke heilsboodschap in de tijd van Bonifatius voor wezenlijk werden gehouden en welk gedrag men van christenen verwachtte, is zeker niet vanzelfsprekend. |
Regelmatig wordt er gezegd dat de Friezen uitzonderlijk zijn omdat zij als vrijwel enigen binnen Europa ten minste tweeduizend jaar onder dezelfde naam in hetzelfde gebied zouden hebben geleefd. Deze uitspraak is gebaseerd op het feit dat de Romeinse historicus Tacitus al in de eerste eeuw na Christus enkele verhalen optekende over Friezen in onze streken. Bovendien spreken ook andere Romeinse auteurs over Friezen en is er, na een onderbreking van enkele eeuwen, vanaf de zevende eeuw weer regelmatig sprake van Friezen in de overgeleverde teksten. Die middeleeuwse Friezen blijken in ruwweg hetzelfde gebied geleefd te hebben als de 'Romeinse' Friezen. De conclusie dat de laatsten de voorouders waren van die middeleeuwse Friezen ligt voor de hand. In moderne tijden is aan de overtuiging dat de Friezen al enkele millennia onder dezelfde naam op dezelfde plaats hebben geleefd, het idee gekoppeld dat zij zich al die tijd ook als één volk of natie hebben beschouwd. Beide ideeën zijn echter aan vernieuwing toe. |
Verschillende plaatsen in Noordwest-Europa staan dit jaar uitgebreid stil bij de 1250ste sterfdag van Bonifatius, de Angelsaksische missionaris die in 754 in Dokkum het leven liet. Behalve beeldjes en vlaggen met de heilige, is er Bonifatius bier, een CD met Bonifatius liederen, en heeft het bisdom Groningen een film over Bonifatius uitgebracht. In Fulda zelf heeft het bisdom allerlei festiviteiten georganiseerd zoals processies, vespers en missen en de uitvoering van een musical over het leven van Bonifatius. |
Bonifatius te Dokkum vermoord, 754' roept het beeld op van een moedige martelaar met een Evangelieboek boven het hoofd geheven, die zich vergeefs probeert te beschermen tegen Friese heidense houwdegens. Dit waren geestverwanten van koning Radbod, die immers had geweigerd zich te laten dopen toen hij hoorde dat zijn heidense voorouders geen toegang tot de christelijke hemel hadden. |
Vijftig jaar geleden, bij de laatste grote herdenking van Bonifatius' martelaars dood, hield de Duitse bondskanselier Adenauer een vlammende rede aan het praalgraf in Fulda. De Duitsers, getraumatiseerd door de Tweede Wereldoorlog, riep hij op te werken aan een vreedzaam en verenigd Europa, waarvoor Bonifatius als de personificatie gold. Zij moesten werken aan een vredig Europa met een christelijke cultuur waarvan Bonifatius de grondlegger was geweest. Hij sprak zelfs van een 'Europeische Familie'. |
Symposium van bisdom Groningen en Fryske Akademy Leeuwarden - Bonifatius was wars van de wereldse macht, maar verzekerde zich wel van de steun van de machthebbers in zijn tijd. Zonder die steun zou de kerstening van de heidenen in Noordwest-Europa niet blijven, wist de Angelsaksische missionaris (circa 647 -754). |
Lezing van Prof. A.J. Jelsma bij het open van het Bonifatiusjaar 1.Inleiding Allereerst wil ik mijn dank uitspreken voor de mogelijkheden die het bisdom Groningen mij schenkt om over de monnikmissionaris te praten die mij nu al zolang bezighoudt. Uit respect voor mensen die genoodzaakt zijn mij meermalen te beluisteren, heb ik mij voorgenomen telkens een andere invalshoek te kiezen. Vandaag is het onderwerp: Bonifatius, oefening in vriendschap. Wel lijkt het mij wenselijk een opmerking vooraf te maken. Het herdenken van figuren uit het verleden is een gecompliceerde bezigheid. Een herdenking heeft alleen dan zin, als het niet alleen om archeologische feitjes gaat maar als wij zelf daarin kunnen meekomen. Het is inderdaad vooral aan Bonifatius te danken geweest dat de christelijke godsdienst hier de overhand gekregen heeft. |
De feiten In 1990 is het begonnen. Een echtpaar met een baby die last had van een hardnekkige hoest, bezocht de Bonifatiuskapel in Dokkum. Het had van alles gedaan om het kind van de hoest af te helpen maar tevergeefs. In de kapel is een kleine tentoonstelling ingericht met wandborden waarop het leven van Bonifatius staat beschreven en de geschiedenis van zijn verering in Dokkum. Op één van de borden staat de geschiedenis van de bron te lezen waar in de Middeleeuwen vele pelgrims naar toe trokken om te bidden voor genezing van hun ziekten en kwalen. |
Dokkum - Boeken die beloven dat zij een nieuw licht werpen op het behandelde onderwerp, zijn vaak pretentieus. Er wordt de lezer iets voorgeschoteld dat niet kan worden waargemaakt. Dikwijls is men na lezing van het werk niet veel wijzer geworden. Dat zei prof dr Auke Jelsma gisteren in Dokkum, ter gelegenheid van de presentatie van een door hem geschreven boek. Ook dit boek belooft een 'nieuw licht', en wel op het leven van Bonifatius, de missionaris die in 754 bij Dokkum werd vermoord. |
Herziene biografie vlak voor herdenkingsjaar Een emeritus-hoogleraar van de (protestantse) Theologische Universiteit van Kampen die een boek schrijft over de heilige Bonifatius: de wonderen zijn de wereld nog niet uit! Onlangs verscheen bij de uitgeverij Boekencentrum van de hand van professor Auke Jelsma het boek Bonifatius, zijn leven, zijn invloed . Het is een geheel herschreven versie van een boek over Bonifatius dat Jelsma in 1973 liet verschijnen. Het nieuwe boek komt uit op een tijdstip dat er allerwegen een hernieuwde belangstelling voor Bonifatius te bespeuren is. Volgend jaar, in 2004, wordt er zowel in Dokkum (waar Bonifatius in 754 werd vermoord, als in Crediton in Engeland (waar hij werd geboren in 672), als in Fulda (de Duitse stad waar hij werd begraven), ruim aandacht besteed aan zijn 1250ste sterfdag. Jelsma heeft dus net als de door hem beschreven bisschop Bonifatius een fijne neus voor timing. |
De titel verdient uitleg. Onder deze titel hield ik in 1972 een aantal radiolezingen over Bonifatius. In 1973 werden ze in boekvorm gepubliceerd. Waar haalde ik het recht vandaan de eerbiedwaardige martelaar Wynfreth Bonifatius met een hond te vergelijken! Dat is heel simpel. Zo heeft hij zichzelf getypeerd. Er is een verzameling brieven van en aan hem bewaard gebleven. Dankzij die brieven en een aantal heiligenlevens weten we van hem meer dan van de meesten van zijn tijdgenoten. |